Sahte Diploma Suçunun Türk Ceza Hukuku Açısından Değerlendirilmesi
Av. Yusuf Siyah
Son dönemlerde kamuoyunu derinden sarsan “sahte diploma” skandalları, sadece bireysel bir sahtecilik meselesi değil; aynı zamanda kamusal güvenin, kamu görevinin ve eğitim sisteminin temeline yönelik ciddi bir tehdit olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu gibi fiiller yalnızca etik dışı değil; aynı zamanda çok yönlü birer ceza hukuku sorunudur. Aynı zamanda bu gibi fiiller birçok farklı suçun ve hukuki yaptırımın konusu olabilir.
Bu yazıda, sahte diploma nedir, sahte diploma hazırlamanın hangi suçları oluşturduğu ve bu belgeleri hazırlayan ya da kullanan kişilerin ne tür cezai yaptırımlarla karşılaşabileceği ele alınacaktır.
I. Genel Açıklamalar
Sahte diploma, gerçekte bir öğrenim süreci tamamlanmadan, yetkili kurumlar tarafından verilmeksizin gerçekmiş gibi düzenlenen, taklit edilen veya üzerinde tahrifat yapılan belgedir. Bu belge bazen fiziki olarak basılmakta, bazen de dijital sistemlerde görünür hale getirilerek “gerçek” süsü verilmektedir.
Bu belge;
- Hiçbir eğitim kurumuna kayıt olmadan hazırlanmış olabilir.
- Gerçek bir okulun diplomaları birebir kopyalanarak sahte şekilde oluşturulmuş olabilir.
- Gerçek bir diplomada isim, tarih, derece gibi unsurlar tahrif edilerek de hazırlanmış olabilir.
Diplomanın resmi belge sayılıp sayılmadığına göre işlenen fiilin hukuki niteliği değişmektedir.
II. Türk Ceza Hukuku Açısından Değerlendirme
Sahte diploma hazırlanması ve sahte diploma kullanılmasının oluşturacağı suçları ele aldığımızda, bu suçların faillerini ‘’sahte belge hazırlayan veya kullanmaya elverişli hale getiren fail’’, ‘’sahte belgeyi kullanıcısı, suçtan yararlanan fail’’ olarak iki farklı unsurda incelememiz gerekir.
A. Sahte Belge Hazırlayan veya Kullanmaya Elverişli Hale Getiren Fail Bakımından İnceleme
Sahte belge hazırlayan veya kullanmaya elverişli hale getiren fail kavramından; gerçekte bir öğrenim süreci tamamlanmadan, yetkili kurumlar tarafından verilmeksizin gerçekmiş gibi düzenlenen, taklit edilen veya üzerinde tahrifat yapılan veya sahte belgeyi dijital sistemlerde görünür hale getirerek “gerçek” süsü veren kişi/kişiler anlamı çıkarılabilir. Hazırlanan evrakın resmi belge ya da özel belge olması durumuna göre işlenen fiilin hukuki niteliği değişmektedir.
Diploma Resmi Belge Midir?
Türk Ceza Kanunu‘na (TCK) göre, bir belgenin “resmi belge” sayılması için o belgenin bir kamu görevlisi tarafından görevi gereği düzenlenmiş olması gerekir.
Diploma, devlet üniversiteleri veya Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı kurumlar gibi kamu kurumları tarafından verildiği için hukuken resmi belge niteliğindedir. Dolayısıyla, sahte bir diplomayı hazırlayan veya kullanan kişi, özel belgede sahtecilikten değil, resmi belgede sahtecilikten yargılanır.
Resmi Belge ve Özel Belge Arasındaki Fark
Resmi belgede sahtecilik suçu, kamu güvenini korumayı amaçlar ve bu nedenle daha ağır cezalar öngörür. TCK’ya göre, resmi belgede sahteciliğin cezası 2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezasıdır.
Özel belgede sahtecilik ise, kişilerin birbirleri arasındaki güveni korumayı hedefler. Örneğin, bir kira sözleşmesi veya bir senet özel belgedir. TCK’ya göre bu suçun cezası 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezasıdır ve bu suçun oluşması için sahte belgenin mutlaka kullanılması gerekir.
Neden Önemli?
Sahte diploma kullanan kişinin cezası, diplomanın resmi belge niteliği taşıması nedeniyle daha ağır olur. Eğer bu bir özel belge olsaydı, alacağı ceza çok daha düşük olabilirdi. Ancak Yargıtay’ın ve hukuki doktrinin yerleşik görüşüne göre, diploma resmi belgedir ve bu belgenin sahtesiyle işe girmek hem resmi belgede sahtecilik hem de nitelikli dolandırıcılık suçlarını oluşturur.
1-)Resmi Belgede Sahtecilik (TCK m.204)
Eğer kişi gerçek bir resmi belgeyi taklit etmişse ya da üzerinde tahrifat yapmışsa, 5237 sayılı TCK’nin 204. Maddesi;
Madde 204- (1) Bir resmi belgeyi sahte olarak düzenleyen, gerçek bir resmi belgeyi başkalarını aldatacak şekilde değiştiren veya sahte resmi belgeyi kullanan kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
(2) Görevi gereği düzenlemeye yetkili olduğu resmi bir belgeyi sahte olarak düzenleyen, gerçek bir belgeyi başkalarını aldatacak şekilde değiştiren, gerçeğe aykırı olarak belge düzenleyen veya sahte resmi belgeyi kullanan kamu görevlisi üç yıldan sekiz yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
(3) Resmi belgenin, kanun hükmü gereği sahteliği sabit oluncaya kadar geçerli olan belge niteliğinde olması halinde, verilecek ceza yarısı oranında artırılır.
Suçu söz konusu olur.
2-)Özel belgede sahtecilik (TCK m.207)
Eğer sonradan düzenlenen, taklit edilen veya üzerinde tahrifat yapılan evrak özel belge sayılacak türden bir evrak ise; 5237 sayılı TCK’nin 207. Maddesi;
Madde 207- (1) Bir özel belgeyi sahte olarak düzenleyen veya gerçek bir özel belgeyi başkalarını aldatacak şekilde değiştiren ve kullanan kişi, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
(2) Bir sahte özel belgeyi bu özelliğini bilerek kullanan kişi de yukarıdaki fıkra hükmüne göre cezalandırılır.
Suçu söz konusu olacaktır.
3-)Suç işlemek amacıyla örgüt kurma (TCK m.220)
Sahte diploma hazırlayan kişi/kişiler; bu işi sistematik bir şekilde, birden fazla kişi ile görev paylaşımı ve hiyerarşi içerisinde yani eğer varsa örgüt çatısı altında işbu eylemler yapılıyorsa; 5237 Sayılı TCK’nin 220. Maddesi;
Madde 220- (1) Kanunun suç saydığı fiilleri işlemek amacıyla örgüt kuranlar veya yönetenler, örgütün yapısı, sahip bulunduğu üye sayısı ile araç ve gereç bakımından amaç suçları işlemeye elverişli olması halinde, dört yıldan sekiz yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Ancak, örgütün varlığı için üye sayısının en az üç kişi olması gerekir.
(2) Suç işlemek amacıyla kurulmuş olan örgüte üye olanlar, iki yıldan dört yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
(3) Örgütün silahlı olması halinde, yukarıdaki fıkralara göre verilecek ceza dörtte birinden yarısına kadar artırılır.
(4) Örgütün faaliyeti çerçevesinde suç işlenmesi halinde, ayrıca bu suçlardan dolayı da cezaya hükmolunur.
(5) Örgüt yöneticileri, örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenen bütün suçlardan dolayı ayrıca fail olarak cezalandırılır.
(6) (Değişik:2/3/2024-7499/10 md.) (İptal fıkra: Anayasa Mahkemesinin 5/11/2024 Tarihli ve E.:2024/81, K.:2024/189 Sayılı Kararı ile)
(7) (Değişik: 2/7/2012 – 6352/85 md.) Örgüt içindeki hiyerarşik yapıya dahil olmamakla birlikte, örgüte bilerek ve isteyerek yardım eden kişi, örgüt üyesi olarak cezalandırılır. Örgüt üyeliğinden dolayı verilecek ceza, yapılan yardımın niteliğine göre üçte birine kadar indirilebilir.
(8) Örgütün cebir, şiddet veya tehdit içeren yöntemlerini meşru gösterecek veya övecek ya da bu yöntemlere başvurmayı teşvik edecek şekilde propagandasını yapan kişi, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Bu suçun basın ve yayın yolu ile işlenmesi halinde, verilecek ceza yarı oranında artırılır.[88]
Suçu söz konusu olacaktır.
4-)Bilişim sistemine girme (TCK m.243)
Sahte diplomalar sadece fiziki olarak basılmakla kalmayıp, aynı zamanda üniversite bilgi sistemlerine, e-devlet’e, YÖKSİS’e veya ilgili kamu sistemlerine dijital olarak girilmişse, olay artık bilişim suçlarıyla da iç içe girmektedir.
Söz konusu sahte evraklar ile birlikte; üniversitenin öğrenci bilgi sistemi (OBS), YÖKSİS veya başka bir resmi kamu sistemine yetkisiz erişim sağlanmışsa, 5237 Sayılı TCK’nin 243. Maddesi;
Madde 243- (1) Bir bilişim sisteminin bütününe veya bir kısmına, hukuka aykırı olarak giren veya orada kalmaya devam eden kimseye bir yıla kadar hapis veya adlî para cezası verilir.[97]
(2) Yukarıdaki fıkrada tanımlanan fiillerin bedeli karşılığı yararlanılabilen sistemler hakkında işlenmesi halinde, verilecek ceza yarı oranına kadar indirilir.
(3) Bu fiil nedeniyle sistemin içerdiği veriler yok olur veya değişirse, altı aydan iki yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.
(4) (Ek: 24/3/2016-6698/30 md.) Bir bilişim sisteminin kendi içinde veya bilişim sistemleri arasında gerçekleşen veri nakillerini, sisteme girmeksizin teknik araçlarla hukuka aykırı olarak izleyen kişi, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
5-)Sistemi engelleme, bozma, verileri yok etme veya değiştirme (TCK m.244)
Söz konusu sahte evraklar ile sisteme girildikten sonra; bilişim sistemindeki veriler bu kişiler tarafından bozulmuş, yok edilmiş, değiştirilmiş veya sisteme yeni sahte veri girilmiş ise de, 5237 Sayılı TCK’nin 244. Maddesi;
Madde 244- (1) Bir bilişim sisteminin işleyişini engelleyen veya bozan kişi, bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
(2) Bir bilişim sistemindeki verileri bozan, yok eden, değiştiren veya erişilmez kılan, sisteme veri yerleştiren, var olan verileri başka bir yere gönderen kişi, altı aydan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
(3) Bu fiillerin bir banka veya kredi kurumuna ya da bir kamu kurum veya kuruluşuna ait bilişim sistemi üzerinde işlenmesi halinde, verilecek ceza yarı oranında artırılır.
(4) Yukarıdaki fıkralarda tanımlanan fiillerin işlenmesi suretiyle kişinin kendisinin veya başkasının yararına haksız bir çıkar sağlamasının başka bir suç oluşturmaması halinde, iki yıldan altı yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezasına hükmolunur.
Sahte diploma hazırlayan kişiler tarafından;
- Sisteme sahte mezuniyet tarihi eklenmişse,
- Kişinin ders bilgileri, notları gerçeğe aykırı şekilde sistemde gösterilmişse,
- Mezuniyet durumu varmış gibi sahte bir kayıt oluşturulmuşsa,
Bu maddenin gündeme gelmesi söz konusu olacaktır.
B. Sahte Belge Kullanıcısı, Suçtan Yararlanan Fail Bakımından İnceleme
Sahte belge kullanıcısı, suçtan yararlanan fail kavramından; gerçekte bir öğrenim süreci tamamlamadan, gerçekmiş gibi belge düzeltilmesi ve dijital sistemlerde görünür hale gelmesi için sahte belge düzenlenmesi adına para veren veya herhangi bir karşılıkta bulunan kişi/kişiler anlamı çıkarılabilir. Sahte belge resmi olacağı gibi özel bir belge de olabilir.
1-)Azmettirme (TCK m.38)
Suçtan yararlanan fail, parayla bir başkasına sahte diploma hazırlattığı için, o kişiyi ‘’sahtecilik’’ suçunu işlemeye azmettirmiş olur. Suçun işlenmesine doğrudan sebep olan, kişiyi fikren yönlendiren, “git şunu yap” diyen kişidir. Kişi sahte diploma bastırmak için bir sahteciye gidip: “Benim adıma şu üniversiteye ait diploma hazırla, para neyse veriyorum” derse azmettiren olur. Azmettiren, suçun işlenmesine doğrudan “sebep” olmuştur. Türk Ceza Kanunu’nda azmettiren, suçu bizzat işleyen kişi gibi cezalandırılır. Yani, sahtecilik suçunun faili olan kişiden farksız şekilde cezalandırılır. Azmettirme 5237 Sayılı TCK’nin 38. Maddesinde düzenlemiştir;
Madde 38- (1) Başkasını suç işlemeye azmettiren kişi, işlenen suçun cezası ile cezalandırılır.
(2) Üstsoy ve altsoy ilişkisinden doğan nüfuz kullanılmak suretiyle suça azmettirme halinde, azmettirenin cezası üçte birden yarısına kadar artırılır. Çocukların suça azmettirilmesi halinde, bu fıkra hükmüne göre cezanın artırılabilmesi için üstsoy ve altsoy ilişkisinin varlığı aranmaz.
(3) Azmettirenin belli olmaması halinde, kim olduğunun ortaya çıkmasını sağlayan fail veya diğer suç ortağı hakkında ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası yerine yirmi yıldan yirmibeş yıla kadar, müebbet hapis cezası yerine onbeş yıldan yirmi yıla kadar hapis cezasına hükmolunabilir. Diğer hallerde verilecek cezada, üçte bir oranında indirim yapılabilir.
2-)Yardım Etme (TCK m.39)
Suçtan yararlanan fail suçun işlenmesinde diğer tarafa yardım sağlamış ise de; 5237 Sayılı TCK’nin 39. Maddesi gündeme gelecektir;
Madde 39- (1) Suçun işlenmesine yardım eden kişiye, işlenen suçun ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektirmesi halinde, onbeş yıldan yirmi yıla; müebbet hapis cezasını gerektirmesi halinde, on yıldan onbeş yıla kadar hapis cezası verilir. Diğer hallerde cezanın yarısı indirilir. Ancak, bu durumda verilecek ceza sekiz yılı geçemez.
(2) Aşağıdaki hallerde kişi işlenen suçtan dolayı yardım eden sıfatıyla sorumlu olur:
a) Suç işlemeye teşvik etmek veya suç işleme kararını kuvvetlendirmek veya fiilin işlenmesinden sonra yardımda bulunacağını vaat etmek.
b) Suçun nasıl işleneceği hususunda yol göstermek veya fiilin işlenmesinde kullanılan araçları sağlamak.
c) Suçun işlenmesinden önce veya işlenmesi sırasında yardımda bulunarak icrasını kolaylaştırmak.
Bu yardım etme, maddi olabileceği gibi manevi yardım da olabilmektedir. Fail resmi belgede sahtecilik suçunun gerçekleşmesi adına maddi olarak; sahte diploma örneği bulup diğer kişiye verebilir, e-imza başvurusu için belge sağlayabilir, işbu eylemi kolaylaştıracak her türlü aracı sağlayabilir. Fail resmi belgede sahtecilik suçunun gerçekleşmesi adına manevi olarak; failin kararını güçlendirmeye yönelik telkinlerde bulunabilir, ben senin için gerekli belgeleri hazırlarım diyerek sözel tavsiyelerde bulunabilir. Türk Ceza Kanunu’nda yardım edene, asıl suçun cezasının yarısı kadar ceza verilir.
3-)Resmi Belgede Sahtecilik (TCK m.204)
Eğer sahte belge kullanıcısı, suçtan yararlanan fail sahte resmi belgeyi hukuka aykırı şekilde kullanmışsa 5237 sayılı TCK’nin 204. Maddesi söz konusu olacaktır. Çünkü TCK’ya göre, sahte belgeyi kullanan kişi de sahteciliği yapmış sayılır.
Madde 204- (1) Bir resmi belgeyi sahte olarak düzenleyen, gerçek bir resmi belgeyi başkalarını aldatacak şekilde değiştiren veya sahte resmi belgeyi kullanan kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
(2) Görevi gereği düzenlemeye yetkili olduğu resmi bir belgeyi sahte olarak düzenleyen, gerçek bir belgeyi başkalarını aldatacak şekilde değiştiren, gerçeğe aykırı olarak belge düzenleyen veya sahte resmi belgeyi kullanan kamu görevlisi üç yıldan sekiz yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
(3) Resmi belgenin, kanun hükmü gereği sahteliği sabit oluncaya kadar geçerli olan belge niteliğinde olması halinde, verilecek ceza yarısı oranında artırılır.
4-)Özel belgede sahtecilik (TCK m.207)
Eğer sonradan düzenlenen, taklit edilen veya üzerinde tahrifat yapılan evrak özel belge sayılacak türden bir evrak ise; 5237 sayılı TCK’nin 207. Maddesi;
Madde 207- (1) Bir özel belgeyi sahte olarak düzenleyen veya gerçek bir özel belgeyi başkalarını aldatacak şekilde değiştiren ve kullanan kişi, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
(2) Bir sahte özel belgeyi bu özelliğini bilerek kullanan kişi de yukarıdaki fıkra hükmüne göre cezalandırılır.
Suçu söz konusu olacaktır.
5-)Nitelikli dolandırıcılık (TCK m.158)
Suçtan yararlanan fail eğer sahte diploma ile haksız bir kazanç sağlamış, diploma sayesinde işe girmiş, maaş almış; yani hileli davranışlarla bir başkasını aldatıp, kendisine veya başkasına haksız bir menfaat sağlamışsa, bu kişiler dolandırıcılık suçunu da işlemiş sayılacaktır. Dolandırıcılık suçu TCK 157. Maddesinde düzenlenmiş olup, suçun nitelikli unsurları TCK 158. Maddesinde düzenlenmiştir. İlgili suç bakımından, suçta kullanılan resmi evrakın; ‘’kamu kurum ve kuruluşlarının, kamu meslek kuruluşlarının, siyasi parti, vakıf veya dernek tüzel kişiliklerinin araç olarak kullanılması suretiyle’’, ‘’kamu kurum ve kuruluşların zararına olarak’’, ‘’bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle’’ kullanılması durumunda nitelikli dolandırıcılık suçu oluşmuş sayılacaktır.
Madde 158- (1) Dolandırıcılık suçunun;
a) Dinî inanç ve duyguların istismar edilmesi suretiyle,
b) Kişinin içinde bulunduğu tehlikeli durum veya zor şartlardan yararlanmak suretiyle,
c) Kişinin algılama yeteneğinin zayıflığından yararlanmak suretiyle,
d) Kamu kurum ve kuruluşlarının, kamu meslek kuruluşlarının, siyasi parti, vakıf veya dernek tüzel kişiliklerinin araç olarak kullanılması suretiyle,
e) Kamu kurum ve kuruluşlarının zararına olarak,
f) Bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle,
g) Basın ve yayın araçlarının sağladığı kolaylıktan yararlanmak suretiyle,
h) Tacir veya şirket yöneticisi olan ya da şirket adına hareket eden kişilerin ticari faaliyetleri sırasında; kooperatif yöneticilerinin kooperatifin faaliyeti kapsamında,
i) Serbest meslek sahibi kişiler tarafından, mesleklerinden dolayı kendilerine duyulan güvenin kötüye kullanılması suretiyle,
j) Banka veya diğer kredi kurumlarınca tahsis edilmemesi gereken bir kredinin açılmasını sağlamak maksadıyla,
k) Sigorta bedelini almak maksadıyla,
l) (Ek: 24/11/2016-6763/14 md.) Kişinin, kendisini kamu görevlisi veya banka, sigorta ya da kredi kurumlarının çalışanı olarak tanıtması veya bu kurum ve kuruluşlarla ilişkili olduğunu söylemesi suretiyle,
İşlenmesi halinde, üç yıldan on yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezasına hükmolunur. (Ek cümle: 29/6/2005 – 5377/19 md.; Değişik: 3/4/2013-6456/40 md.) Ancak, (e), (f), (j), (k) ve (l) bentlerinde sayılan hâllerde hapis cezasının alt sınırı dört yıldan, adli para cezasının miktarı suçtan elde edilen menfaatin iki katından az olamaz.[70]
(2) Kamu görevlileriyle ilişkisinin olduğundan, onlar nezdinde hatırı sayıldığından bahisle ve belli bir işin gördürüleceği vaadiyle aldatarak, başkasından menfaat temin eden kişi, yukarıdaki fıkra hükmüne göre cezalandırılır.
(3) (Ek fıkra: 24/11/2016-6763/14 md.) Bu madde ile 157 nci maddede yer alan suçların, üç veya daha fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi hâlinde verilecek ceza yarı oranında; suç işlemek için teşkil edilmiş bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi hâlinde verilecek ceza bir kat artırılır.
6-)Bilişim sistemine girme (TCK m.243)
Suçtan yararlanan fail tarafından, söz konusu sahte evraklar ile birlikte; üniversitenin öğrenci bilgi sistemi (OBS), YÖKSİS veya başka bir resmi kamu sistemine yetkisiz e-imza ile giriş yapılıp, erişim sağlanmışsa, 5237 Sayılı TCK’nin 243. Maddesi;
Madde 243- (1) Bir bilişim sisteminin bütününe veya bir kısmına, hukuka aykırı olarak giren veya orada kalmaya devam eden kimseye bir yıla kadar hapis veya adlî para cezası verilir.[97]
(2) Yukarıdaki fıkrada tanımlanan fiillerin bedeli karşılığı yararlanılabilen sistemler hakkında işlenmesi halinde, verilecek ceza yarı oranına kadar indirilir.
(3) Bu fiil nedeniyle sistemin içerdiği veriler yok olur veya değişirse, altı aydan iki yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.
(4) (Ek: 24/3/2016-6698/30 md.) Bir bilişim sisteminin kendi içinde veya bilişim sistemleri arasında gerçekleşen veri nakillerini, sisteme girmeksizin teknik araçlarla hukuka aykırı olarak izleyen kişi, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
7-)Sistemi engelleme, bozma, verileri yok etme veya değiştirme (TCK m.244)
Suçtan yararlanan fail tarafından, söz konusu sahte evraklar ile sisteme girildikten sonra; bilişim sistemindeki veriler ile sistemlere sahte mezuniyet atanmış, diploma kaydı girilmiş ise de, 5237 Sayılı TCK’nin 244. Maddesi;
Madde 244- (1) Bir bilişim sisteminin işleyişini engelleyen veya bozan kişi, bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
(2) Bir bilişim sistemindeki verileri bozan, yok eden, değiştiren veya erişilmez kılan, sisteme veri yerleştiren, var olan verileri başka bir yere gönderen kişi, altı aydan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
(3) Bu fiillerin bir banka veya kredi kurumuna ya da bir kamu kurum veya kuruluşuna ait bilişim sistemi üzerinde işlenmesi halinde, verilecek ceza yarı oranında artırılır.
(4) Yukarıdaki fıkralarda tanımlanan fiillerin işlenmesi suretiyle kişinin kendisinin veya başkasının yararına haksız bir çıkar sağlamasının başka bir suç oluşturmaması halinde, iki yıldan altı yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezasına hükmolunur.
Suçu söz konusu olacaktır.
Sahte belge kullanıcısı, suçtan yararlanan fail eğer; sadece parayı vermiş, diplomayı almış ise; kendisinin hiçbir kamu sistemine girmemesi, kendisinin e-imza çıkarmaması ve kullanmaması, diplomayı fiziki olarak teslim alıp kullanması durumunda ayrıca bilişim suçları oluşmayacaktır.
Sahte belge kullanıcısı, suçtan yararlanan fail, eğer; sahte diploma ile kamu görevine başvurmuş, e-imza çıkarmış, sisteme diplomayı işlemek için işlem yapmış, elektronik ortamda diplomasını görünür hale getirmiş ise; ayrıca bilişim suçları oluşacaktır.
Sahte belge kullanıcısı, suçtan yararlanan fail, eğer; kendi parasıyla tüm süreci yönetmiş ama bu süreci kendisi klavyeye dokunmadan başkalarına yaptırmışsa; azmettiren veya suça iştirak eden fail olarak fail gibi cezalandırılacak, bizzat tuşa basmasa da suçun sorumluluğunu taşıyacak ayrıca bilişim suçları da oluşacaktır.
8-)Başkasına ait kimlik veya kimlik bilgilerinin kullanılması (TCK m.268)
Suçtan yararlanan fail, eğer; sahte kimlik/sürücü belgesi ile e-imza başvurusunda bulunmuşsa yani kendi kimlik bilgileri dışında bir başkasının kimliği ile bu eylemleri gerçekleştirmişse, 5237 sayılı TCK’nin 268. Maddesi;
Madde 268- (1) İşlediği suç nedeniyle kendisi hakkında soruşturma ve kovuşturma yapılmasını engellemek amacıyla, başkasına ait kimliği veya kimlik bilgilerini kullanan kimse, iftira suçuna ilişkin hükümlere göre cezalandırılır.[101]
Suçundan cezalandırılacaktır.
9-)Zincirleme Suç (TCK m.43)
Aynı suçun, birden fazla kez, aynı mağdura karşı, aynı suç işleme kararıyla işlenmesi halinde zincirleme suç oluşmaktadır. Suçtan yararlanan failin;
- Her ay maaş ödemesi alması yani haksız menfaatin yenilenmesi,
- Aynı sahte belge ile gerekli sistemlere defalarca giriş ve işlem yapması
- Aynı sahte belge ile farklı zamanlarda farklı işlemlerde bulunması
Durumunda, fail hakkında zincirleme suç hükümlerinin uygulanması gerekecektir.
Failin her ay maaş ödemesi alması ile nitelikli dolandırıcılık bakımından zincirleme suç oluşabilmektedir.
Fail, aynı diploma ile gerekli sistemlere defalarca giriş yapmış ve eylemlerde bulunmuş ise; bilişim sistemlerine girme ve sistemi engelleme, bozma, verileri yok etme veya değiştirme bakımından zincirleme suç oluşabilmektedir.
Fail, farklı zamanlarda farklı eylemlerde bulunmuş ise yani; önce atama yapılmış, sonra görev yeri değiştirilmiş, sonra unvan yükselmesi başvurusu yapılmışsa her biri ayrı dolandırıcılık fiili olabileceği gibi hepsi aynı suç işleme kararı ile yapıldıysa zincirleme suç oluşabilmektedir. Asıl suçun cezası verilir, sonra bu ceza 1/4 ila 3/4 oranında artırılır.
Madde 43- (1) Bir suç işleme kararının icrası kapsamında, değişik zamanlarda bir kişiye karşı aynı suçun birden fazla işlenmesi durumunda, bir cezaya hükmedilir. Ancak bu ceza, dörtte birinden dörtte üçüne kadar artırılır. Bir suçun temel şekli ile daha ağır veya daha az cezayı gerektiren nitelikli şekilleri, aynı suç sayılır. (Ek cümle: 29/6/2005 – 5377/6 md.) Mağduru belli bir kişi olmayan suçlarda da bu fıkra hükmü uygulanır.
(2) Aynı suçun birden fazla kişiye karşı tek bir fiille işlenmesi durumunda da, birinci fıkra hükmü uygulanır.
(3) Kasten öldürme, kasten yaralama, işkence ve yağma suçlarında bu madde hükümleri uygulanmaz.[5]
III. SONUÇ
Sahte diploma meselesi, yüzeyde yalnızca bir belge sahteciliği gibi görünse de, derinlemesine incelendiğinde çok katmanlı, çok failli ve zincirleme sonuçları olan organize suç yapılarının parçası haline gelmiştir. Bu süreçte yer alan kişiler, sadece TCK m.204 kapsamında değil, aynı zamanda:
- TCK m.158 – Nitelikli dolandırıcılık,
- TCK m.220 – Suç işlemek amacıyla örgüt kurma
- TCK m.243-244 – Bilişim sistemine girme ve veriyi değiştirme,
- TCK m.38-39 – Azmettirme ve yardım etme,
- TCK m.268 – Başkasına ait kimlik veya kimlik bilgilerinin kullanılması
hükümleri kapsamında da ağır ceza sorumluluğu altındadır.
Özellikle e-imza sağlayıcı kuruluşlar (TÜRKTRUST, E-İMZATR) üzerinden sahte kimlik ve belgelerle alınan elektronik imzalar, kamu bilişim sistemlerine yetkisiz ve sahte nitelikli veri girişine neden olmuş; bu durum hem klasik sahtecilik suçlarını, hem de bilişim suçlarını doğurmuştur.
Sahte diplomayı düzenleyen, sistemlere işleyen, bu yolla kamu görevine giren, maaş alan veya menfaat sağlayan kişiler, TCK kapsamında birden fazla suçun faili olmakta ve bu suçlar çoğu zaman zincirleme suç hükümleri kapsamında cezalandırılmaktadır. Özellikle her ay düzenli olarak alınan maaş ödemeleri, sistemsel erişimler ve çoklu işlemler zincirleme dolandırıcılık ve bilişim suçlarını doğurur.
Ayrıca:
- Azmettirenler, fail gibi tam cezayla;
- Yardım edenler, cezanın yarısıyla;
- Örgütlü yapılar, ceza artırımıyla;
Kamu kurumlarının bu sahteciliği fark etmeden işlem yapmış olması, bu kişileri sorumluluktan kurtarmaz; hukuki sorumluluk bilerek ve isteyerek sisteme sahte belge sokan kişi üzerindedir.
Sahte bir diploma yalnızca bir kâğıt parçası değil, sistemli olarak işlenen çok yönlü bir suç zincirinin görünür ucudur.