Sağlık Hukukunda Mesleki Sorumluluk Kurulu
Av. Yusuf Siyah
2022 yılında sadece kamu görevlisi olan sağlık çalışanları açısından geçerli olan 4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun kapsamındaki izin süreci; 27 Mayıs 2022 tarihinde 31848 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan; 7406 sayılı Türk Ceza Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile düzenlenmiştir. Kamu üniversitelerinde görev yapan sağlık çalışanları ile ilgili olarak 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu uygulamaya devam edecektir. Böylece aile sağlığı merkezleri, kurum tabiplikleri, muayenehaneler, devlet hastaneleri, diyaliz merkezleri, toplum ruh sağlığı merkezleri, gibi her türlü kamu veya özel sağlık hizmet sunucusunda görev yapan tüm hekim, diş hekimi ve diğer sağlık meslek mensupları hakkında yapılacak soruşturmalarda 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Kanunu’na 7406 sayılı kanun ile eklenmiş olan Ek madde 18 kanuni dayanak olacaktır.
Ek Madde 18- “EK MADDE 18- Yükseköğretim Kanununun 53 üncü maddesinde yer alan soruşturma usulüne tabi olanlar hariç olmak üzere, kamu veya özel sağlık kurum ve kuruluşları ve vakıf üniversitelerinde görev yapan hekim ve diş hekimleri ile diğer sağlık meslek mensuplarının sağlık mesleğinin icrası kapsamında yaptıkları muayene, teşhis ve tedaviye ilişkin tıbbi işlem ve uygulamalar nedeniyle yapılan soruşturmalar hakkında 2/12/1999 tarihli ve 4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun hükümleri uygulanır. Soruşturma izni, Sağlık Bakanlığı bünyesinde kurulan Mesleki Sorumluluk Kurulu tarafından verilir. Mesleki Sorumluluk Kurulu, özel sağlık kurum ve kuruluşları ve vakıf üniversitelerinde görev yapan hekim ve diş hekimleri ile diğer sağlık meslek mensupları bakımından il sağlık müdürlüklerinde görevli başkan veya yardımcılarını da ön inceleme yapmak üzere görevlendirebilir. Soruşturma izni verilmesine ilişkin 4483 sayılı Kanunun 7 nci maddesindeki süreler, iki kat olarak uygulanır. Mesleki Sorumluluk Kurulunun kararlarına karşı Ankara Bölge İdare Mahkemesine itiraz edilebilir.
Kamu kurum ve kuruluşları ve Devlet üniversitelerinde görev yapan hekim ve diş hekimleri ile diğer sağlık meslek mensuplarının sağlık mesleğinin icrası kapsamında yaptıkları muayene, teşhis ve tedaviye ilişkin tıbbi işlem ve uygulamalar nedeniyle idare tarafından ödenen tazminattan dolayı ilgilisine rücu edilip edilmeyeceğine ve rücu miktarına, ilgilinin görevinin gereklerine aykırı hareket etmek suretiyle görevini kötüye kullanıp kullanmadığı ve kusur durumu gözetilerek Mesleki Sorumluluk Kurulu tarafından bir yıl içinde karar verilir.
Mesleki Sorumluluk Kurulu, Sağlık Bakanı tarafından belirlenen;
a) Bakan yardımcısı,
b) Sağlık Hizmetleri, Kamu Hastaneleri, Hukuk Hizmetleri, Yönetim Hizmetleri genel müdürleri veya yardımcıları,
c) Profesör veya doçent unvanlı biri dâhilî, diğeri cerrahi branştan iki hekim,
olmak üzere yedi üyeden oluşur. Mesleki Sorumluluk Kurulunun başkanı Bakan yardımcısıdır. (c) bendi uyarınca belirlenen üyelerin görev süresi iki yıldır.
Mesleki Sorumluluk Kurulu, üye tam sayısının salt çoğunluğuyla toplanır ve üye tam sayısının salt çoğunluğuyla karar alır. Oylamalarda çekimser oy kullanılamaz.
Sağlık Bakanı gelen işin niteliği ve sayısına göre, başka bir Bakan yardımcısının başkanlığında üçüncü fıkrada gösterilenlerden, yeni kurullar oluşturabilir.
Mesleki Sorumluluk Kurulu üyeleri, ikinci fıkra kapsamında verdikleri kararlar sebebiyle görevinin gereklerine aykırı hareket ettiklerinin kesinleşmiş bir ceza mahkemesi kararıyla tespit edilmesi dışında mali ve idari yönden sorumlu tutulamaz.
Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar, Sağlık Bakanlığı tarafından yürürlüğe konulan yönetmelikle belirlenir.”
- Kanun’un Kişi Bakımından Kapsamı
Ek madde ile kişi bakımından; ‘’…hekim ve diş hekimleri ile diğer sağlık meslek mensuplarının sağlık mesleğinin icrası kapsamında yaptıkları muayene, teşhis ve tedaviye ilişkin tıbbi işlem ve uygulamalar…’’ sıralanmış, diğer sağlık mensupları ayrıca sayılmamıştır. Diğer sağlık mensupları kavramı üzerine de bir çıkarım yapılacak olursa 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San’atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanunu yol gösterici olacaktır. İlgili kanunun ek 13. Maddesinde görev tanımları yapılan; psikolog, fizyoterapist, odyolog, diyetisyen, dil ve konuşma terapisti, podolog, sağlık fizikçisi, anestezi teknisyeni/teknikeri, tıbbi laboratuvar ve patoloji teknikeri, tıbbi laboratuvar teknisyeni, tıbbi görüntüleme teknisyeni/teknikeri, ağız ve diş sağlığı teknikeri, diş protez teknisyeni/teknikeri, tıbbi protez ve ortez teknisyeni/teknikeri, ameliyathane teknikeri, adli tıp teknikeri, odyometri teknikeri, diyaliz teknikeri, fizyoterapi teknikeri, perfüzyonist, radyoterapi teknikeri, eczane teknikeri, iş ve uğraşı terapisti (ergoterapist), iş ve uğraşı teknikeri (ergoterapi teknikeri), elektronörofizyoloji teknikeri, mamografi teknikeri, acil tıp teknikeri, nükleer tıp teknikeri, hemşire yardımcısı, ebe yardımcısı ve sağlık bakım teknisyenidir.
- Kanun’un Konu Bakımından Kapsamı
Ek madde ile konu bakımından; ‘’… sağlık mesleğinin icrası kapsamında yaptıkları muayene, teşhis ve tedaviye ilişkin tıbbi işlem ve uygulamalar…’’ denilerek, Mesleki Sorumluluk Kurulunca yürütülecek olan soruşturmaların konusu belirlenmiştir.
Hekim ve diş hekimleri ile diğer sağlık mensuplarının, sağlık mesleğini icra ederken yaptıkları; muayeneler, teşhisler ve tedaviye ilişki tıbbi işlem ve uygulamalar, soruşturmanın konusunu oluşturabilecektir.
- Ceza Soruşturmasında İşleyiş
İlgili ek madde yürürlüğe girmeden öncesinde; kamuda görevli sağlık meslek mensuplarının mesleki faaliyetleri, mesleğinin icrası kapsamında yapmış oldukları; muayene, teşhis ve tedaviye ilişkin tıbbı işlem ve uygulamalar ile ilgili suçların yargılanması 4483 Sayılı Kanun’a göre ilgili idari makamdan izin alınması şartı ile gerçekleşmekteydi. Yeni sistemde ise soruşturma izninin karar merci artık Mesleki Sorumluluk Kurulu olacaktır.
4483 Sayılı Kanun’a tabi kamu görevlileri hakkında işleyecek olan süreci özetlemek gerekirse;
- 4483 Sayılı Kanun’a tabi kamu görevlisi hakkında yetkili makam tarafından bir ön inceleme başlatır,
- Ön inceleme ile görevlendirilen kişi veya kişiler, gerekli bilgi ve belgeleri toplayıp, görüşlerini içeren bir rapor düzenler,
- Düzenlenen bu rapor Mesleki Sorumluluk Kurulu tarafınca incelenir ve soruşturma izni verilmesine veya verilmemesine yönelik karar Mesleki Sorumluluk Kurulu tarafından verilir.
Burada dikkat edilmesi gereken husus; hekim ve diş hekimleri ile diğer sağlık meslek mensuplarının sağlık mesleğinin icrası kapsamında yaptıkları muayene, teşhis ve tedaviye ilişkin tıbbi işlem ve uygulamalar ceza soruşturmasının konusunu oluşturabilmektedir.
- İdare Tarafından Ödenen Tazminatın Rücusunda İşleyiş
İlgili Ek madde ile ‘’Kamu kurum ve kuruluşları ve Devlet üniversitelerinde görev yapan hekim ve diş hekimleri ile diğer sağlık meslek mensuplarının sağlık mesleğinin icrası kapsamında yaptıkları muayene, teşhis ve tedaviye ilişkin tıbbi işlem ve uygulamalar nedeniyle idare tarafından ödenen tazminattan dolayı ilgilisine rücu edilip edilmeyeceğine ve rücu miktarına, ilgilinin görevinin gereklerine aykırı hareket etmek suretiyle görevini kötüye kullanıp kullanmadığı ve kusur durumu gözetilerek Mesleki Sorumluluk Kurulu tarafından bir yıl içinde karar verilir.’’ denilerek; kanunda sayılı görevli sağlık mensuplarının mesleğin icrası kapsamında verdikleri zararlarla ilgili idare tarafından karşı tarafa ödenen tazminatın sağlık meslek mensubuna, ya da sigorta şirketine (eğer ilgili sağlık mensubunun mesleki sorumluluk sigortası var ise) rücu edilip edilmeyeceği, rücu miktarı gibi konularda da karar yine Mesleki Sorumluluk Kurulu tarafından verilecektir.
- Mesleki Sorumluluk Kurulu Yapısı
Ceza davalarında soruşturma izninin verilmesi ve tazminat davalarında idare tarafından ödenen tazminatın rücusuna ilişkin karar verme yetkisine sahip olan Mesleki Sorumluluk Kurulu’nun yapısı, üyeleri, sayısı kanunda şu şekilde belirtilmiştir
‘’… Sağlık Bakanı tarafından belirlenen;
a) Bakan yardımcısı,
b) Sağlık Hizmetleri, Kamu Hastaneleri, Hukuk Hizmetleri, Yönetim Hizmetleri genel müdürleri veya yardımcıları,
c) Profesör veya doçent unvanlı biri dâhilî, diğeri cerrahi branştan iki hekim, olmak üzere yedi üyeden oluşur. Mesleki Sorumluluk Kurulunun başkanı Bakan yardımcısıdır. (c) bendi uyarınca belirlenen üyelerin görev süresi iki yıldır.
Mesleki sorumluluk kurulu, üye tam sayısının salt çoğunluğuyla toplanır ve üye tam sayısının salt çoğunluğuyla karar alır. Oylamalarda çekimser oy kullanılamaz. Sağlık Bakanı gelen işin niteliği ve sayısına göre, başka bir Bakan yardımcısının başkanlığında üçüncü fıkrada gösterilenlerden, yeni kurullar oluşturabilir.
Mesleki Sorumluluk Kurulu üyeleri, ikinci fıkra kapsamında verdikleri kararlar sebebiyle görevinin gereklerine aykırı hareket ettiklerinin kesinleşmiş bir ceza mahkemesi kararıyla tespit edilmesi dışında mali ve idari yönden sorumlu tutulamaz.
Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar, Sağlık Bakanlığı tarafından yürürlüğe konulan yönetmelikle belirlenir.”