Sağlık Hizmetlerinde Tanıtım ve Bilgilendirme Faaliyetleri
Av. Yusuf Siyah
12 Kasım 2025 tarihi, Türkiye sağlık sektörü mevzuatında stratejik bir dönüm noktası olarak kayıtlara geçmiştir. Aynı gün, 33075 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan iki kritik yönetmelik, Sağlık Bakanlığı’nın sektöre yönelik yeni ve çift kutuplu stratejisinin ana hatlarını net bir şekilde çizmiştir. Bu yazıda 12 Kasım 2025 tarihinde yürürlüğe girmiş olan Sağlık Hizmetlerinde Tanıtım ve Bilgilendirme Faaliyetleri Hakkında Yönetmeliğinin İkinci Bölüm ”Tanıtım ve Bilgilendirme Faaliyetleri” kısmı ele alınacaktır.
Bu iki temel düzenleme şunlardır:
Sağlık Hizmetlerinde Tanıtım ve Bilgilendirme Faaliyetleri Hakkında Yönetmelik: Bu düzenleme, 29 Temmuz 2023 tarihli bir önceki yönetmeliği tamamen yürürlükten kaldırarak, sağlık profesyonellerinin ve kuruluşlarının dijital ve konvansiyonel tanıtım faaliyetlerine radikal kısıtlamalar getirmiştir.
Obezite Üniteleri ve Obezite Cerrahisi Uygulama Üniteleri Hakkında Yönetmelik: Bu yeni yönetmelik, sektörde hızla büyüyen ancak denetim eksikliği ve hasta güvenliği sorunlarıyla gündeme gelen obezite tedavisi ve bariatrik cerrahi alanına son derece katı fiziksel, teknik ve personel standartları getirmiştir.
Bu iki yönetmeliğin eş zamanlı olarak yayımlanması, tesadüfi bir idari işlemden ziyade, Sağlık Bakanlığı’nın bilinçli bir “çift kutuplu” regülasyon stratejisini ortaya koymaktadır.
Stratejinin Birinci Ayağı (İç Pazar Koruması): Yurt içindeki vatandaşların kamu sağlığını , sağlık hizmetlerinin aşırı ticarileşmesinden, yanıltıcı bilgilerden, manipüle edilmiş görsellerden ve agresif pazarlama taktiklerinden korumak. Bu amaçla, iç pazara yönelik tüm tanıtım faaliyetleri “reklam” seviyesinden çıkarılarak, “bilgilendirme” seviyesine çekilmiş ve operasyonel olarak büyük ölçüde kısıtlanmıştır.
Stratejinin İkinci Ayağı (Dış Pazar Rekabetçiliği): Türkiye’nin küresel sağlık turizmindeki rekabet gücünü ve pazar payını korumak ve artırmak. Bu amaçla, iç pazarda kesin olarak yasaklanan “sponsorlu” ve “reklam” niteliğindeki tanıtım faaliyetlerine, belirli kurallar (Türkçe olmaması, ayrı platformda yürütülmesi) dahilinde, yurt dışı pazarlar için “stratejik bir istisna” tanınmıştır.
Bu iki düzenleme birbiriyle sinerji içinde çalışmaktadır. Bakanlık, bir yandan Tanıtım Yönetmeliği ile “pazarlamayı” (talebi) regüle ederken, diğer yandan Obezite Yönetmeliği ile “pazarlanacak ürünün” (yani sağlık hizmetinin arz kalitesini) standardize etmekte ve yükseltmektedir. Bu yaklaşım, “kalitesi kanıtlanmış ve denetlenen” bir hizmetin yurt dışına pazarlanmasının önünü açarken, iç pazardaki “merdiven altı” ve yüksek riskli uygulamaları pazar dışına itmeyi hedeflemektedir.
- Bölüm 1- Sağlıkta Tanıtım Yönetmeliği
Yeni Sağlık Hizmetlerinde Tanıtım ve Bilgilendirme Faaliyetleri Hakkında Yönetmelik kapsamında; hekimler, diş hekimleri, psikologlar, diyetisyenler dahil olmak üzere tüm sağlık mensupları ve özel sağlık kuruluşlarının tanıtım ve bilgilendirme faaliyetleri alanı düzenlenmiştir. Dijital platformlarda yapılan etik dışı ve yanıltıcı tanıtım faaliyetlerinin engellenmesi açısından önem arz eden yeni düzenleme ile kanunda sayılı meslek gruplarının reklam içeren eylemlerine karşı büyük bir kısıtlama getirilmiştir. Yeni yönetmelik ile reklam ile bilgilendirme arasındaki fark vurgulanmıştır. Toplumun sağlık bilincini artırmak amacıyla yapılan, yönlendirme içermeyen açıklamalar bilgilendirme dahilinde değerlendirilebilirken; bir sağlık hizmetini almaya yönlendirecek biçimde tanıtım veya teşvikleri reklam olarak değerlendirmek doğru olacaktır.
Sağlık hizmetleri içerisinde yapılan reklam ve bilgilendirmelere yönelik husus; Sağlık Hizmetlerinde Tanıtım ve Bilgilendirme Faaliyetleri Hakkında Yönetmelik, İkinci Bölüm Tanıtım ve Bilgilendirme Faaliyetleri, Tanıtım ve bilgilendirmede temel ilkeler başlıklı 5. Maddesinde düzenlenmiştir.
| MADDE 5 (1) Sağlık hizmet sunumunda örtülü veya açık reklam yapılması ve yaptırılması yasaktır. Aşağıdaki ilke ve esaslara uyulması kaydıyla tanıtım ve bilgilendirme yapılabilir: a) Tanıtım ve bilgilendirmelerde, genel ahlaka, tıbbi deontoloji ve meslek etiği kurallarına uyulması zorunludur. b) Sağlık hizmet sunumu ile ilgili bilgilendirmeler, sadece konusunda yetkili sağlık meslek mensupları tarafından yapılabilir. c) Sağlık tesislerinin hasta tedavi ettiği uzmanlık dallarından başka hastaları kabul ve tedavi ettiği intibaını uyandıracak şekilde halkı yanıltan, yanlış yönlendiren ve diğer kuruluşlar aleyhine kendi hizmetlerini ön plana çıkaran tanıtım ve bilgilendirme yapılamaz. ç) Tanıtım ve bilgilendirmelerde; sağlık meslek mensubu tarafından yapılsa dahi, doğruluğu bilimsel ve klinik olarak kanıtlanmamış, yerleşik tıbbi metot haline gelmemiş veya Bakanlıkça tıbbi işlem olarak tanımlanıp düzenlenmemiş tıbbi ve tedavi yöntemleri hakkında açıklamalara yer verilemez, bu yöntemlerle hastalıkların tedavi edildiği veya tedaviye yardımcı olunduğuna dair ifadeler kullanılamaz. d) 1219 sayılı Kanun ile belirlenen ana dal ve yan dal uzmanlıkları dışında, herhangi bir ad altında sertifika ve benzeri eğitim belgelerine dayalı uzmanlık ünvanı yazılamaz ve kullanılamaz. Bakanlıkça tescil edilmiş diplomasında yazılı uzmanlık alanında olmak kaydıyla, aldığı eğitimlere, Bakanlıkça tescili yapılmış sertifikalara, bilimsel yayınlarına, düzenlediği toplantılara, akademik ödüllerine, idari ve danışmanlık görevlerine, yerli ve yabancı uzmanlık dernek ve kuruluş üyeliklerine ait kişisel bilgilere yer verilebilir. e) Yazılı, görsel, işitsel basın ve yayın organları, sosyal medya platformları, internet siteleri gibi mecralarda hasta veya yakınlarının sağlık hizmetine yönelik teşekkür veya memnuniyet ifadeleri üzerinden reklam mahiyetinde paylaşım yapılamaz. f) Tanıtım ve bilgilendirmeler, hastayı sağlık meslek mensubuna veya sağlık kuruluşuna doğrudan veya dolaylı biçimde yönlendirecek içerikte olamaz. g) Tıbbi yardım hizmetleri, genel sağlık kontrolü (check-up), sağlık taraması, danışmanlık, bilgilendirme gibi sebeplerle yayın ve iletişim kanalları vasıtasıyla belirli bir sağlık meslek mensubuna ve sağlık tesisine yönlendirme yapılamaz. ğ) Bilimsel terimler, araştırma sonuçları veya bilimsel yayınlardan yapılan alıntı ve istatistiki veriler gerçekte olduklarından farklı sonuçlar doğuracak biçimde sunulamaz. h) Sağlık meslek mensubu veya sağlık tesisi tarafından, sağlık hizmetine konu olan cihaz, ürün veya hizmetin diğerlerinden farklı ya da daha üstün olduğu algısı oluşturacak biçimde insanların güvenini kötüye kullanan ya da bilgi eksikliğini istismar eden tanıtım ve bilgilendirme yapılamaz, örtülü veya açık olarak firma, ürün veya marka tanıtımı yapılamaz, internet bağlantısı verilemez. ı) İnternet sitelerindeki bilgilendirmenin son güncelleme tarihi ile internet sitesi editörüne ulaşılabilecek iletişim bilgileri açıkça belirtilir. i) Sağlık tesisleri ve sağlık meslek mensupları, ücretli sponsorlu ve öne çıkmaya yönelik olmamak şartıyla sosyal medya platformları veya internet arama motorlarında kayıt yaptırabilir. Arama motorlarında kullanılacak anahtar kelimeler ve çıkan sonuç sayfasındaki bilgiler bu Yönetmelikteki ilkelere aykırı olamaz. j) Sağlık tesisleri, açılış tarihini takip eden ilk bir ay süresince tüm platformlarda bu Yönetmelik hükümlerine uygun olmak kaydıyla sponsorlu tanıtım ve bilgilendirme yapabilir. Bakanlıkça tıbben kabul edilen yeni tıp teknolojisi ve tıbbi yöntemlere ilişkin tanıtım ve bilgilendirmelere de bu bent kapsamında izin verilebilir. k) Kişilerin bilgi ve rızaları olmaksızın kişisel telefonları aranamaz, mektup, kısa ileti, elektronik posta ve sosyal paylaşım araçları vasıtasıyla ileti gönderilerek tanıtım ve bilgilendirme yapılamaz. l) Sağlık hizmetleri; özendirme, çekiliş ve hediye gibi pazarlama faaliyetlerine konu edilemez ve bu nitelikte tanıtım ve bilgilendirme yapılamaz. m) Tanıtım ve bilgilendirme faaliyetlerinde ücret, indirim, kampanya veya promosyon bilgilerine yer verilemez. (2) Sosyal paylaşım ve internet sitelerinde yapılan tanıtım ve bilgilendirmelerde bu Yönetmelikte öngörülen ilkelere uyulması zorunludur. Bu ilkelere aykırı olarak tanıtım ve bilgilendirme faaliyetlerinde bulunanlar ile paylaşanlar aynı derecede sorumludur. (3) Sağlık hizmetlerine yönelik sosyal sorumluluk projeleri ve kampanyalar ancak Bakanlık izni ile ve 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 382 nci maddesi hükümlerine göre yürütülür. Tanıtım ve bilgilendirmeler; sosyal sorumluluk projesinin kapsamı, süresi ve sadece projeden faydalanacak kişi veya kuruluşlar ile sınırlıdır. (4) Bilimsel, istatistiki ve haber niteliğindeki bilgi dağıtımı halleri ayrık olmak üzere, organ ve doku alınması ve verilmesine ilişkin her türlü reklam, tanıtım ve benzeri etkinlikler yasaktır. |
İlgili maddede yer alan hususlar ile birlikte; Hekim, diş hekimi, eczacı, hemşire, ebe ve optisyen ile 1219 sayılı Kanunun ek 13’üncü maddesinde tanımlanan diğer sağlık mensuplarını, sağlık tesisleri ve sağlık kuruluşlarının yapacağı tanıtım ve bilgilendirmede uyması gereken ilkeler tarafımızca aşağıdaki şekli ile sıralanmıştır.
- Sağlık Hizmetlerinde Tanıtım ve Bilgilendirme
Sağlık hizmet sunumu ile alakalı yapılan tanıtım ve bilgilendirmelerde genel ahlaka, tıbbi deontoloji ve meslek etiği kurallarına uyulması zorunludur.
- Sağlık Hizmetlerinde Bilgilendirme Yapabilecek Kişiler
Sağlık hizmet sunumu ile alakalı yapılan bilgilendirmelerin, sadece konusunda yetkili sağlık meslek mensupları tarafından yapılması zaruridir. Her sağlık meslek mensubunun kendi alanında bilgilendirme yapabiliyor olması beklenmektedir.
- Sağlık Tesislerince Yapılan Tanıtım ve Bilgilendirme
Sağlık tesislerinin hasta tedavi ettiği uzmanlık dalı dışında başka hastaları kabul ve tedavi ettiği izlenimini uyandıracak şekilde halkı yanıltan, yanlış yönlendiren ve diğer kuruluşlar aleyhine kendi hizmetlerini ön plana çıkaran tanıtım ve bilgilendirme yapması yasaktır. Sağlık kuruluşlarının başka bir sağlık kuruluşunu hedef göstererek veya örtülü bir şekilde kendi sağlık hizmetlerini yüceltmek amacıyla tanıtım ve bilgilendirme yapması yasaktır.
- Tanıtım ve Bilgilendirme Metodu
Tanıtım ve bilgilendirmeler; yetkili ve görevli sağlık meslek mensubu tarafından yapılmış olsa dahi doğruluğu bilimsel ve klinik olarak kanıtlanmamış, yerleşik tıbbi metot haline gelmemiş veya bakanlıkça tıbbi işlem olarak tanımlanıp düzenlenmemiş tıbbi ve tedavi yöntemleri hakkında açıklamalara yer verilmesi yasaktır. Bu yöntemler ile hastaların ve hastalıkların tedavi edildiği, tedaviye yardımcı olunduğuna dair ifadeler kullanılamaz.
- Ünvan Kullanma İlkesi
1219 Sayılı Kanun ile belirlenen ana dal ve yan dal uzmanlıkları dışında, herhangi bir ad altında sertifika ve benzeri eğitim belgelerine dayanılarak uzmanlık ünvanı yazılamaz ve kullanılamaz. Sağlık mensuplarının kullanabileceği sertifikalar yalnızca; Bakanlıkça tescil edilmiş diplomasında yazılı uzmanlık alanında olmak kaydıyla aldığı eğitimlere, Bakanlıkça tescili yapılmış sertifikalara, bilimsel yayınlarına, düzenlediği toplantılara, akademik ödüllerine, idari ve danışmanlık görevlerine, yerli ve yabancı uzmanlık dernek ve kuruluş üyeliklerine ait kişisel bilgilere yer verebilir.
- Sağlık Hizmetlerinde Hasta Deneyimi Paylaşımlarının Yasaklanması
Sağlık mensuplarının veya sağlık kuruluşlarının ‘’hasta yorumları’’, ‘’teşekkür mesajları’’ veya ‘’ memnuniyet ifadeleri’’ üzerinden tanıtım yapması kesinlikle yasaktır. Yazılı, görsel, işitsel basın ve yayın organları, sosyal medya platformları, internet siteleri gibi mecralar üzerinden hasta veya yakınlarına sağlık hizmetine yönelik teşekkür, memnuniyet ifadeleri üzerinden reklam yapılması yasaklanmıştır.
- Tanıtımların Yönlendirici İçerik Olmaması Zorunluluğu
Sağlık mensuplarının veya sağlık kuruluşlarının yapmış olduğu tanıtım ve bilgilendirmelerin hastanın söz konusu sağlık mensubu veya sağlık kuruluşuna doğrudan veya dolaylı biçimde yönlendirilecek şekilde yapılması yasaktır.
- Bilimsel Araştırmalardan Yapılan Alıntıların Sunumu
Sağlık mensupları veya sağlık kuruluşlarınca; bilimsel terimler, bilimsel araştırma sonuçları veya bilimsel yayınlardan yapılan alıntılar ve istatistiksel verilerin gerçekte olduğundan farklı sonuçlar doğuracak şekilde sunulması yasaktır.
- Sağlık Hizmetine Konu Ürünlerin Tanıtımı
Sağlık meslek mensubu veya sağlık kuruluşu tarafından, sağlık hizmetine konu olan cihaz, ürün veya hizmetin diğer hizmetlerden, ürünlerden daha farklı ya da daha çok özelliğe sahip olduğunu, daha üstün olduğunu ima edecek şekilde açık veya örtülü bir biçimde yapılan, insanların güvenini kötüye kullanan ya da bilgi eksikliğini istismar eden tanıtım ve bilgilendirmeler yasaktır. Bu ürünlerin veya markaların tanıtımının yapılması, internet bağlantısı verilmesi de yasaklanmıştır.
- İnternet Sitesindeki Bilgilendirmenin Güncel Olması
Sağlık meslek mensubu veya sağlık kuruluşu tarafından internet sitelerinde yapılacak olan bilgilendirmelerde, bilgilendirme yapılan son güncelleme tarihi ile internet sitesi editörüne ulaşılabilecek iletişim bilgileri açıkça belirtilmelidir. Bilgilendirmeye erişenin yanılmaması açısından; paylaşılan bilginin güncel olması ve internet sitesi ile ilgilenen editöre ulaşılabiliyor olması beklenmektedir.
- Sağlık Hizmetlerinde Ücretli ve Sponsorlu Reklam Yasağı
Hekimlerin ve sağlık kuruluşlarının sosyal medya veya dijital platformlarda Türkçe ‘’ücretli veya sponsorlu içerik’’ paylaşımı yapması kesin olarak yasaklanmıştır. Hekimler ve sağlık kuruluşları herhangi bir sosyal medya hesabı açmakta ve bu arama motoru ile vatandaşlar tarafından aratılarak bulunmasında sakınca yoktur fakat; ücretli veya sponsorluk içerikli paylaşım yapılması yasaktır. Sağlık hizmetlerinin sunumunda yönetmelik maddesinde belirtilen ilke ve esaslara uyulması kaydıyla tanıtım ve bilgilendirme yapılabilecektir.
- Sağlık Tesislerinin Bir Ay Süreli Tanıtım İzni
Sağlık tesisleri, açılış tarihini takip eden ilk bir ay süresince tüm platformlar üzerinden Yönetmelik hükümlerine aykırı olmamak şartı ile sponsorlu tanıtım ve bilgilendirme yapabilir. Bakanlıkça tıbben kabul edilen yeni tıp teknolojisi ve tıbbi yöntemlere ilişkin tanıtım ve bilgilendirmelere de bu bent kapsamında izin verilebilir.
- Kişilerle İletişimde Uyulması Gerekenler
Sağlık meslek mensubu veya sağlık kuruluşunca kişilerin bilgi ve rızaları olmaksızın kişisel telefonlarının aranması, mektup, kısa ileti, elektronik posta ve sosyal paylaşım araçları yani sosyal medya vasıtasıyla kendilerine ileti gönderilerek tanıtım ve bilgilendirme yapılması yasaktır.
- Sağlık Hizmetlerinin Hediyesi
Sağlık hizmetlerinin; özendirme, çekiliş ve hediye gibi pazarlama faaliyetlerine konu edilmesi ve bu nitelikte tanıtım ve bilgilendirme yapılması yasaklanmıştır. Sağlık meslek mensubu veya sağlık kuruluşlarınca hediye tedavi, çekilişle seans gibi pazarlama faaliyetleri yasaktır.
- Sağlık Hizmeti Tanıtımında Ücret
Sağlık hizmetlerinin tanıtım ve bilgilendirme faaliyetlerinde; ücret, indirim, kampanya veya promosyon bilgilerine yer verilmesi yasaktır. Sağlık hizmetinin bir meta gibi pazarlanmasının önüne geçmek amacıyla, tanıtım ve bilgilendirmelerde “ücret”, “indirim”, “kampanya”, “promosyon” veya “%30 indirimli seans fırsatı” gibi ticari, rekabetçi ve talebi teşvik edici ifadelerin kullanılması tamamen yasaklanmıştır.
Sağlık mensupları, sağlık tesisleri ve sağlık kuruluşlarının yapacağı tanıtım ve bilgilendirmede uyması gereken ilkeler ve yasaklar sıralı şekilde olduğu gibi; sosyal paylaşım ve internet sitelerinde yapılan tanıtım ve bilgilendirmelerde bu yönetmelikte öngörülen ilkelere uyulması zorunludur. Bu ilkelere aykırı olarak tanıtım ve bilgilendirme faaliyetlerinde bulunanlar ile paylaşanlar aynı derece sorumlu tutulmaktadır.
Sağlık hizmetlerine yönelik sosyal sorumluluk projeleri ve kampanyalar da ancak Bakanlık izni ile ve 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 382’nci maddesi hükümlerine göre yürütülür. Tanıtım ve bilgilendirmeler; sosyal sorumluluk projesinin kapsamı, süresi ve sadece projeden faydalanacak kişi veya kuruluşlar ile sınırlıdır.
Bilimsel, istatistiksel ve haber niteliğindeki bilgi dağıtımı halleri hariç olmak üzere; organ ve doku alınması ve verilmesine ilişkin her türlü reklam, tanıtım ve benzeri etkinlikler de ilgili madde hükmünde yasak altına alınmıştır.
Bu yasaklar ile birlikte özellikle dijital pazarlama ve sosyal medya reklamlarına dayalı hasta edinme modeli üzerine kurulu; klinikler, muayenehaneler ve tıp merkezlerinin eylemlerinin artık kontrol alınması hedeflenmiştir.
Sektördeki ilgili; hekim, diş hekimi, eczacı, hemşire, ebe ve optisyen ile 1219 sayılı Kanunun ek 13’üncü maddesinde tanımlanan diğer sağlık mensuplarını, sağlık tesisleri ve sağlık kuruluşlarının reklam bütçelerini ve stratejilerini ‘’bilgilendirici içerik üretimine’’ kaydırması tek yasal yol olarak gözükmektedir. Yeni dönemde hekimler ve klinikler, ‘’en iyi implant’’ veya ‘’mucize tedavi’’ gibi yönlendirici reklamlar yerine, ‘’implant nedir, nasıl uygulanır’’, ‘’Obezite tedavisinde güncel yaklaşımlar nelerdir’’ gibi yönlendirme içermeyen, toplumu ve hastayı bilgilendirme amaçlı, bilimsel ve etik içerikler üretmek zorundadır. Bu durum, sağlık sektöründe içerik pazarlaması ve etik görünürlük kavramlarını bir tercih olmaktan çıkarıp yasal bir zorunluluk haline getirmektedir.